Wat wisten de mensen in Oranienburg over het concentratiekamp Sachsenhausen?

You step off the S1 at the end of the line with a ticket in your pocket and a question you probably will not say out loud: the camp was right here, so how could the townspeople not have known?

Hier is het eerlijke antwoord, met de straten, haltes en lokale geschiedenis die je zelf moet ervaren.

Het korte antwoord

Ze wisten het wel. Niet alles, en niet op dezelfde manier, maar genoeg om te concluderen dat "we wisten het niet" niet opgaat. Historici zijn het hier na decennia van debat grotendeels over eens geworden. Waar nog steeds over gediscussieerd wordt, is hoeveel mensen wisten over elke laag van het systeem, en hoe bereid ze waren om ernaar te kijken.

Wat een lokale bewoner kon zien

Bedenk eens wat een stad van deze omvang in een decennium allemaal absorbeert:

1. Gevangenen werden door de straten naar hun werk gemarcheerd en het kamp leverde arbeidskrachten aan de plaatselijke industrie.
2. SS-personeel woont, winkelt en drinkt in het gebied.
3. Treinen, vrachtwagens, leveringen en bouwprojecten.
4. Een gerucht dat zich sneller door werkplekken en keukens verspreidde dan welke officiële mededeling ook.

Het industriële aspect is gedocumenteerd. Heinkel gebruikte tussen de 6.000 en 8.000 gevangenen uit Sachsenhausen voor de bouw van de He 177-bommenwerper, en AEG was een van de bedrijven die gebruikmaakte van de arbeidskrachten uit het kamp. Aan de wapenfabriek Auer Werke in de stad was ook een deelkamp verbonden. Van juli 1943 tot maart 1945 verrichtten vrouwen uit Ravensbrück en mannen uit Sachsenhausen daar dwangarbeid. De fabriek was oorspronkelijk eigendom van een Joodse eigenaar die zijn bezit was kwijtgeraakt. Als de fabrieken in je stad draaien op gevangenenarbeid, hoef je geen uitleg te krijgen om te weten waar ze vandaan komen.

De Auer-site laat zien hoe men later met die geschiedenis is omgegaan. Op de plek waar het kamp stond, werd een woonwijk gebouwd en een gedenksteen met een plaquette op de hoek van de Lehnitzstraße en de Lindenring herinnert eraan. De details daar zijn pijnlijk. Toen geallieerde bommenwerpers Oranienburg op 15 maart 1945 bombardeerden, mochten de vrouwen hun werkplek niet verlaten en hadden ze geen schuilplaatsen, waardoor velen om het leven kwamen.

Het deel dat echt geheim was

Hierin schuilt de nuance waar zorgvuldige historici op hameren, terwijl oppervlakkige argumenten deze nuance negeren.

De kennis over werkkampen en de mishandeling van gevangenen was vrijwel universeel. Vernietigingskampen waren een ander verhaal. Die waren een streng bewaakt geheim, nooit zo geheim als de SS wilde, maar niettemin streng bewaakt, en loslippigheid kon zelfs voor overtuigde nazi's met de dood worden bestraft. Historicus Nikolaus Wachsmann merkt op dat de meeste Duitsers de naam Auschwitz pas na de oorlog leerden kennen. Gedetailleerde kennis van de genocide was vooral in handen van goed verbonden personen binnen het leger en de ambtenarij.

But not knowing the Naam Auschwitz is not the same as not knowing Jews were being murdered. Consider the evidence on the other side:

1. Joden werden vóór de oorlog uit hun huizen verdreven en hun bezittingen werden onder de buren verdeeld.
2. Treinen vol mensen vertrokken openlijk, en de getto's werden daarna leeggehaald.
3. Soldaten kwamen met verlof thuis met verhalen.
4. Nazi-leiders spraken er openlijk over. Hitler dreigde in januari 1939 met de vernietiging van de Europese Joden, Goebbels zei eind 1941 dat die dreiging werd uitgevoerd, en Hitler kwam er eind 1942 op terug.
5. Friedrich Kellner, een Duitser die zich tegen het regime verzette, hield een dagboek bij waarin hij geruchten noteerde die later juist bleken te zijn.
6. De verzetsgroep Witte Roos schreef in een pamflet uit 1942 dat honderdduizenden Joden in Polen waren vermoord. Ze probeerden dit niet te bewijzen, omdat ze ervan uitgingen dat de lezers dit al wisten.

Waarom "Ik geloofde het niet" ingewikkeld is

Het was werkelijk ongelooflijk. Talloze mensen, zoals de soldaten, konden de omvang ervan niet bevatten, en de propaganda van het regime deed er alles aan om de berichten die naar buiten kwamen in diskrediet te brengen. Iedereen die in de moderne tijd heeft gezien hoe gedocumenteerde gebeurtenissen werden afgedaan als ongeloofwaardig, weet hoe gemakkelijk het is om ongeloof te zaaien.

There was fear too. Acknowledging the truth could mean sharing the victims’ fate if you acted on it. Wachsmann argues that people who heard little more than rumor deserve some benefit of the doubt.

Een familiedagboek uit die tijd laat zien hoe dit in de praktijk werkte. Een tiener die in militaire dienst was getreden, schreef over het vinden van ondergedoken Joden, hen aangeven en het ongemakkelijke gevoel dat hij daarbij kreeg. Hij stelde zichzelf gerust met de gedachte dat ze een eerlijk proces zouden krijgen, naar een werkkamp zouden gaan en na de oorlog zouden worden gedeporteerd. Hij was geen ideoloog. Hij vulde de kloof tussen wat hij vermoedde en wat hij kon verdragen te weten met een geruststellend verhaal. Deze mentale stap, die door miljoenen mensen werd herhaald, is misschien wel het meest eerlijke beeld van wat 'weten' inhield.

Hoe veranderde de lokale herinnering aan Sachsenhausen na de oorlog? Lees verder Hoe Oost-Duitsland Sachsenhausen tot een nationaal monument maakte. Om te ontdekken hoe de DDR het voormalige concentratiekamp omvormde tot een herdenkingsplek en hoe de geschiedenis ervan aan het publiek werd gepresenteerd.

De route zelf te voet afleggen: de route en waar je op moet letten

De route vanaf het station maakt deel uit van de les.

We komen er wel. Neem de S1 richting Oranienburg, ongeveer 45 minuten vanaf Friedrichstraße. Er rijden treinen ongeveer elke 20 minuten. Probeer niet te besparen met een kort ritje of een gewoon AB-ticket. Het ABC-tarief is van toepassing en er zijn cafés, bakkerijen en kleine winkeltjes buiten station Oranienburg. Er is geen eten verkrijgbaar bij het monument, dus zorg dat je van tevoren iets eet.

Lopen of fietsen. Vanaf het station is het ongeveer 20 minuten lopen in zuidoostelijke richting langs de Straße der Nationen, of u kunt bus 804 of 821 nemen naar de halte "Sachsenhausen"Gedenkstätte". Ik zou erheen lopen als het weer het toelaat. Je komt langs bakkerijen, een supermarkt en woonstraten, een doorsnee Duits stadje. Die doorsneeheid is precies waar je vraag over gaat.

Een plaquette waar je zomaar aan voorbij zou kunnen lopen. Onderweg is er een gedenkplaat voor de slachtoffers op de hoek van de Straße der Einheit en de Straße der Nationen. Stop even. De straat die vanuit het centrum van... Oranienburg richting het kamp Het is ook vernoemd naar Hans von Dohnányi, een gevangene en de zwager van Dietrich Bonhoeffer.

Binnen. Het adres is Straße der Nationen 22, 16515 Oranienburg. Net buiten de omtrek beslaat het Neues Museum het eerdere Oranienburg-kamp en de geschiedenis van het monument in het Oost-Duitse tijdperk. Dat is de tentoonstelling die het meest direct op uw vraag ingaat. Op het terrein bevinden zich ook Station Z, het executie- en vernietigingsgebied, en de bewaard gebleven locaties van het Sovjet-speciale kamp dat hier na de oorlog gevestigd was.

Een merkwaardige voetnoot over de stadOranienburg werd zo zwaar gebombardeerd dat het de gevaarlijkste stad van Duitsland wordt genoemd, en in één geval moesten 12.000 inwoners worden geëvacueerd. Daarom is er zo weinig oud bouwwerk te zien tijdens de wandeling.

Hoe het op straat eindigde

Het meest openbare antwoord op de vraag naar lokale kennis kwam in het voorjaar van 1945. Op 20 en 21 april dwong de SS 33.000 gevangenen tot een gedwongen mars; duizenden van hen haalden het niet en degenen die sneuvelden werden met machinegeweren doodgeschoten. De overige 3.000 gevangenen, onder wie 1.400 vrouwen, werden op 22 april bevrijd door het Rode Leger en de Poolse 2e Infanteriedivisie. Een dodenmars kan niet verborgen blijven; die vindt plaats op de openbare weg.

Hadden gewone mensen dit kunnen voorkomen?

Opinions divide. One historian told an interviewer there was little ordinary Germans could do, pointing to the executed White Rose students. Others note that public protest, backed door the Catholic Church, did halt the killing of disabled people. Both are true. Be suspicious of anyone who claims a settled answer.

Veelgestelde vragen

1. Hoe wisten gewone Duitsers van het bestaan ​​van de kampen af?

Door wat ze zagen. Er waren overal werkkampen en Sachsenhausen lag in een arbeidersstad waar de eerste gevangenen openbare arbeid verrichtten. Gevangenen werden ingezet in de lokale industrie en geruchten verspreidden zich. De kennis over de vernietigingskampen was beperkter, maar historici zeggen dat de samenleving als geheel veel meer wist dan naoorlogse beweringen doen vermoeden.

2. Geloven de mensen de geruchten of verwerpen ze die als propaganda?

Both. Disbelief was common because the scale seemed unimaginable, and the regime worked to discredit accounts. Many rumors proved accurate, and some Germans wrote them down at the time.

3. Hadden gewone mensen iets kunnen doen om het te voorkomen?

Deskundigen zijn het hier niet over eens. Verzetsgroepen zoals de Witte Roos werden neergeslagen, maar openbaar protest, gesteund door kerken, maakte wel een einde aan de moord op mensen met een handicap.

4. Hoeveel wisten de geallieerden tijdens de oorlog?

De geallieerde leiders hadden in 1943 en 1944 een algemeen beeld van wat er gaande was. Veel gewone soldaten hoorden geruchten, maar geloofden die pas toen ze de kampen binnengingen. Het bombarderen van de kampen zou waarschijnlijk gevangenen hebben gedood zonder een einde te maken aan het geweld.

5. Klopt het idee dat burgers de kampen als tijdelijke "aangename onderkomens" beschouwden?

Het was een geruststellend verhaal dat sommige mensen zichzelf vertelden, en enkelen geloofden het, maar historici vinden het moeilijk om het als een algemeen aanvaarde opvatting te beschouwen. Deportaties, leeggehaalde getto's en openlijke bedreigingen van nazi-leiders maakten de waarheid moeilijk te ontwijken.